Fundamentalisme – grootste bedreiging vir die kerk. Regtig?

Ek lees onlangs twee ouerige artikels oor Fundamentalisme, (nr 1 en nr 2) wat toe ook weer hul kop uit steek in ‘n vurige gesprek op die Kerkbode se FB blad.  Hoewel die artikels vanuit ‘n goeie wetenskaplike aanslag geskryf word, was ek tog getref deur die eensydige vertrekpunt van beide skrywers.  Trouens, dit het my net weer laat besef hoe ‘n persoon se vertrekpunt alles bepalend is, selfs al gebruik jy van die beste wetenskaplike metodologie in jou beredenering – jou vertrekpunt gaan die uitslag bepaal.  Wat jy wil bewys, gaan/kan jy bewys.  Geen wonder dat die post-modernisme teenoor die modernisme verklaar dat daar geen absolute waarhede is nie; selfs nie in die wetenskap nie (en ironies genoeg is so ‘n stelling ‘n contradictio in terminus, want dit maak ‘n “absolute” stelling dat daar geen absolute waarheid is nie).  ‘n Stelling is alleenlik waar in die baie spesifieke omgewing waarin ek dit getoets het, maar dit kan ‘n baie subjektiewe omgewing wees.  Hierdie twee artikels het my net weer laat besef dat ons pens en pootjies binne-in die post-modernisme staan.

Aan die een kant is dit goed, want dit relativeer eintlik alle waarhede wat in wetenskap bewys word.  Aan die ander kant is dit sleg, want, hierdie 2 artikels, m.i. maak subtiel aanspraak op “bewese” feite en dus absolute waarheid.  Subtiel word dit deurgegee en gelees as sou dit onbetwiste waarheid; dus absolute waarheid is.  Maar, soos ek sê: die vertrekpunt bepaal die uitslag en daarin het hul geslaag. 

Maar dit daar gelaat.  Net ‘n paar opmerkings oor fundamentalisme wat my getref het:

  1. In die 1ste artikel maak Alphonso Groenewald sommer gou-gou die stelling (met verwysing …🙂, ek ken die gebruik om jou stelling te staaf met ‘n verwysing om gewig daaraan te verleen – pas my M-skripsie voltooi) dat fundamentalisme ‘n “anti-intellektualistiese” inslag het.  Myns insiens is dit darem heeltemal te eenvoudig om sommer net te beweer dat fundamentaliste nie dink nie! Soms wel, maar dis net te eenvoudig.  Maar sy betoog is ook gerig om fundamentalisme in diskrediet te bring (vertrekpunt) en gebruik al die wetenskaplike verwysings-tegnieke om dit te bewys.  En wat is nie beter as om fundamentalisme gelyk te stel aan die ekstremistiese fundamentalisme wat ons veral onder moslems kry nie?  En daarmee vee hy fundamentalisme van die tafel af en verseker hy dat niks goeds oor die fundamentalisme ooit gesê kan word nie.  Hy kom dan, logies, tot die gevolgtrekking dat fundamentaliste die grootste bedreiging vir die kerk inhou.  Nou ek sal met hom saam stem dat fundamentalisme ons nie regtig help om die Bybel eerlik en verantwoordelik te verklaar nie (ek het hieroor al geblog); maar om darem fundamentalisme as die grootste bedreiging te beskou, is eenvoudig te maklik.  Daar is vele ander ewe groot bedreigings vir die kerk, een soos liberalisme wat m.i. ‘n groter bedreiging inhou vir die kerk.  Ten minste glo fundamentaliste nog onvoorwaardelik aan die geloofsgoedere van ouds, maar liberalisme gooi m.i. geloof oorboord (sien ook resensie van Julian Muller se “om te mag twyfel”).  Hulle sal natuurlik nie saam stem nie, maar wat bly oor as Jesus byv. nie meer opgestaan het uit die dood nie (lees gerus 1 Kor 15).  Ek sien ook ‘n ander bedreiging vir die kerk, nl. sogenaamde rasionaliteit – so asof alle eerlike en hoog aangeskrewe teoloë (Bavinck, Berkhouwer, Heyns, Jonker, Theron, Barth ens.) oor die wêreld heen nie gedink het nie omdat hulle bly glo het in die geloofsgoedere.  Ek bly wonder: as die sogenaamde rasionele denkers net kan glo wat hulle moderne verstand kan uitredeneer en wetenskaplik aanvaarbaar vind….waarom nog glo?  ‘n Mens hoef mos net te “glo” waar iets nie bewysbaar is nie.  Wat bewys word hoef nie geglo te word nie!  Is geloof dan nie om te glo in dit wat ons nie sien nie…..
  2. In die 2de artikel gee Gerda de Villiers ‘n agtergrond van waar Fundamentalisme vandaan kom.  Dis dalk kort opsomming, maar beslis nie die volledige verhaal nie.  Miskien bietjie oorvereenvoudig.  Maar soos ek sê; haar vertelling van die oorsprong is in lyn met haar vertrekpunt en is so geskryf dat dit haar punt bewys (vertrekpunt bepaal alles).  Haar vertelling plaas duidelik die ontstaan van fundamentalisme in ‘n slegte lig.  Vertel my, maar is ek stupid of wat?  Hoe is die 5 beginsels van geloof verkeerd?  “inspirasie van die Bybel deur die Heilige Gees as onfeilbare Skrif; die maagdelike geboorte; Christus se dood as versoening vir sondes; sy liggaamlike opstanding; die historiese werklikheid van sy wonderwerke.”  O askies, “denkende”, rasionele mense kan mos nie meer dit aanvaar nie.  Maar haar gevolgtrekking steek my dwars in die krop.  Ek moes dit eintlik weer lees om seker te maak ek lees reg: “Maar waar flikker die gevaarligte?  Op Bybelse gronde word byvoorbeeld aborsie, homoseksualiteit en natuurlik feminisme veroordeel. Aborsie is moord; homoseksualiteit is sonde; die man is die hoof van die huis en sy vrou moet aan hom onderdanig wees.”  So, is aborsie nie moord nie? Okey….  (Ek hoop ek som haar artikel verkeerd op, want later blyk dit tog dat sy nie noodwendig negatief staan teenoor byv. die maagdelike geboorte van Jesus nie).  Al waarmee ek uiteindelik kan saam stem is oor die skrifhantering.  Dit is so dat fundamentalisme die skrif baie beperkend gebruik (sien my opsomming van Christian Smith se boek: The Bible made Impossible), maar die antwoord lê myns insiens nie by die ander uiterste van teologiese liberalisme nie.

Teleurgesteld; want hoewel die 2 artikels waardevolle insigte gee oor die fundamentalisme, is hulle vertrekpunt en wat hulle wou bereik met hul gevolgtrekkings so oorweldigend dat ‘n mens die winspunte miskyk.  Ek ten minste.  Wou maar net die paar opmerkings maak.  Maar sal glad nie omgee as ek verkeerd is nie :-)  Soos ek iemand al hoor sê het: as ek net 2 keuses het – fundamentalisme en liberalisme – dan  stap ek liewer saam met ‘n fundamentalis.  Gelukkig het ons darem meer keuses as dit.  Gelukkig het Proff Heyns, Flip Theron, Willie Jonker my leer glo EN dink.

@@@

Pingbacks:

  1. Bybel Interpretasie – Kommentaar op Gericke se proefskrif

Lewer kommentaar

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out / Change )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out / Change )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out / Change )

Google+ photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google+. Log Out / Change )

Connecting to %s